W tym roku, wiosna, a raczej wczesne lato przyszło wyjątkowo wcześnie. Wielu z nas ma na koncie pierwsze wypady na skałki, w góry, czy do lasu. Wszędzie tam, mogą czaić się „drobne” niebezpieczeństwa, które budzą się do życia wraz ze wzrostem temperatury – kleszcze.

Wbrew wielu opiniom, kleszcze nie żyją na drzewach i nie skaczą na przechodzących żywicieli. Przesiadują one na spodniej stronie liści, lub na gałęziach w pobliżu ścieżek i śladów dzikich zwierząt. Nie musisz iść do lasu, aby je spotkać. Mogą być nawet w miejskich parkach,
w zaroślach w pobliżu wody, czy ogrodach, od wczesnej wiosny do późnej jesieni.

Pamiętaj, że kleszcz potrafi wyczuć swoją „ofiarę” nawet z odległości kilkunastu metrów, reaguje na temperaturę ciała, zapach potu i wydychany dwutlenek węgla.


Każdy na pewno wie, że wywołują one groźne choroby tj. borelioza, czy kleszczowe zapalenie mózgu.

Są one drugie pod względem przenoszenia choroby na ludzi i groźniejsze od nich są tylko komary.

Pamiętaj, że ślina kleszczy posiada właściwości znieczulające i często nie będziesz świadom ukąszenia.

Dlatego bardzo ważna jest właściwa profilaktyka.

Sposobów na zabezpieczenie się jest wiele, ale postaram się podać proste i nie zawsze popularne sposoby na walkę z tymi pasożytami.

Odpowiedni ubiór

Kleszcze wybierają miejsca, gdzie skóra jest cieńsza i delikatniejsza np.: w dołach łokciowych, kolanowych, pachwinach , dlatego idąc na wycieczkę do lasu załóż koszulę z długim rękawem, długie spodnie, wysokie buty oraz nakrycie głowy.
Dobrą zasadą jest zakładanie jasnej ale jak najmniej jaskrawej odzieży, która jeśli będzie wykonana z gładkiego i zaimpregnowanego materiału zmniejszy prawdopodobieństwo przyczepienia się kleszcza. Poza tym jasne ubranie pozwoli łatwiej go dostrzec. Nie siadaj na ziemi pośród zarośli !

Czystek lekarski

Kolejną ważną zasadą to spryskanie ubioru i tutaj mam ciekawostkę, o której możliwe, ze wielu z was nie wiedziało, a jest nim – czystek lekarski. Może on być bardzo dobrym i przede wszystkim naturalnym sposobem na zabezpieczenie się, gdyż zawiera substancje, których zapach działa drażniąco na owady.

Najprostszym sposobem ochrony jest oczywiście picie naparu z czystka, gdzie efekt odstraszania komarów pojawia się niejako przy okazji. Aby czystek jednak zadziałał, pić należy go długo i regularnie. Pijąc go, wydalasz z potem substancje znajdujące się w wypitym naparze, skóra zaczyna dla owadów pachnieć nieapetycznie, ale TYLKO dla owadów 😉
Inny sposób sprowadza się do przygotowania mocnego naparu czystka w butelce ze spryskiwaczem i naniesieniu go na skórę lub ubranie.

Preparaty z apteki

Wypada wspomnieć również o wszechobecnych preparatach w sprayu czy w kremie, które potrafią odstraszać komary nawet do kilku tygodni.

Wsparcie

Przy planowaniu wycieczek w rejony zamieszkałe przez kleszcze zabieraj ze sobą partnera, który pomoże ci sprawdzać, czy nie masz nic na plecach lub w innym miejscu, którego sam nie możesz obejrzeć.

Profilaktyka po powrocie do domu

Po powrocie do domu dokładnie sprawdź odzież , dokładnie obejrzyj ciało, zwłaszcza w zgięciach stawowych, głowie, rękach, nogach, pachwinach – w celu jak najszybszego usunięcia kleszcza. Ubrania zdejmuj na zewnątrz. Dobrze jest również wywiesić ubranie w miejsce silnie nasłonecznione.

Jeżeli ubranie się do tego nadaje, można je potraktować gorącym powietrzem z suszarki bębnowej. Zabije to wszelkie ukrywające się tam kleszcze.

A co zrobić gdy „mam już kleszcza” ?

Podstawowa zasad brzmi:

im wcześniej kleszcz zostanie usunięty z naszego ciała, tym mniejsze prawdopodobieństwo zakażenia.

Stosowanie bezpiecznej metody pozwoli na uniknięcie niepotrzebnego nacisku na kleszcza, jego uszkodzenia lub pozostawienia głowy w ciele, co mogłoby spowodować przedostanie się śliny lub innych płynów organicznych kleszcza do organizmu żywiciela. Obecnie w aptekach dostępne są rozmaite przedmioty, które pomagają usunąć kleszcza z ciała. Jeżeli nie jesteś
w stanie zrobić tego sam, natychmiast udaj się do szpitala.

Przydatne narzędzia do usuwania kleszczy z ciała:

Pęsety z cienkimi końcami

Załóż rękawiczki lub trzymaj pęsetę przez papier. Ramiona pęsety umieść tak blisko skóry, jak to możliwe i pociągnij do góry jednostajnym ruchem.

NIE wykręcaj, ani nie wyrywaj kleszcza, ponieważ może to oderwać głowę – jeśli w ciele pozostają szczątki, należy je usunąć pęsetą lub sterylną igłą. NIE WOLNO miażdżyć kleszcza, ponieważ w środku na dal mogą się znajdować zakaźne mikroorganizmy (w ślinie lub w jelitach)

Lasso na kleszcze

Jest to przyrząd do usuwania kleszczy działający na zasadzie lassa, który świetnie się sprawdza w przypadku dzieci oraz zwierząt. Wystarczy założyć pętelkę lassa jak najbliżej skóry, zacisnąć w niej kleszcza poprzez zwolnienie przycisku a następnie ustawić przyrząd prostopadle do ciała i go odwrócić wokół własnej osi.
W ten sposób kleszcz zostanie wyciągnięty szybko
i w całości.

Karta do usuwania kleszczy

Karta ta jest rozmiaru karty płatniczej dzięki czemu pasuje do każdego portfela i możemy ją zawsze mieć przy sobie. Aby usunąć kleszcza wystarczy go wsunąć w małą szczelinkę widoczną na karcie i delikatnie pociągnąć do góry.

Kleszczołapki

Ich działanie jest podobne do działania karty. Dwa ząbki należy wsunąć między głowę a tułów kleszcza a następnie delikatnie podnieść haczyk do góry i 2 razy przekręcić urządzenie.

 

Pompka próżniowa

Za pomocą tej pompki można usunąć zarówno kleszcze jak i jad razem z żądłem osy czy pszczoły. Jest to zatem urządzenie dość uniwersalne, które zawsze warto mieć pod ręką podczas spaceru po lesie. Zasada działania jest bardzo prosta. Wystarczy mocno wcisnąć gumowy tłok tworząc podciśnienie a następnie przyłożyć końcówkę urządzenia do ciała w miejscu wczepienia się kleszcza i powoli odciągać tłok do wskazanej pozycji.

NIE WOLNO…

… chwytać kleszcza gołymi rękami (nawet nieżywego), ponieważ zakażone substancje w jego ciele mogą zostać wchłonięte przez skaleczenia na skórze lub przez błony śluzowe przy dotknięciu oczu, nosa lub ust.

Co powinienem zrobić, jeśli ukąsił mnie kleszcz ?
  • zdezynfekować ranę i umyć ręce wodą z mydłem. Wszelkie pozostałości usunąć sterylną igłą lub pęsetą z bardzo cienką końcówką, po czym sprawdzać, czy w tym miejscu nie pojawiło się zaczerwienienie lub zapalenie
  • zachować kleszcza do badania, na wypadek ewentualnej choroby
  • spisać datę ukąszenia na kartce papieru, włożyć kleszcza do woreczka foliowego, szczelnie zawiązać i przechowywać w zamrażalniku. Lekarz wykorzysta te informacje do postawienia dokładnej diagnozy
  • sprawdzać miejsce ukąszenia przez co najmniej dwa kolejne tygodnie, robić zdjęcia wszelkim zmianom skóry!
  • w razie pojawienia się wysypki należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza lub do szpitala

Co na to przepisy

Z uwagi na to, iż blog poświęcony jest tematyce BHP, to i w tym przypadku należy wspomnieć o kilku rzeczach.

Każdy pracownik wykonujący pracę w terenie jest w szczególności narażony na kontakt
z kleszczami i powinien zostać zaszczepiony. Obowiązek kierowania na szczepienia pracowników narażonych na kleszczowe zapalenie mózgu wynika z zapisów rozporządzenia
w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy, oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki rozporządzenia ministra zdrowia
z 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. nr 81, poz. 716 ze zm.), 

Jak wynika z Rozporządzenia (Dz.U. z 2012 r. poz. 40) szczepieniu przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu podlegają pracownicy wykonujący:
• czynności bezpośrednio związane z uprawą roślin lub hodowlą zwierząt na obszarach endemicznego występowania zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu,
• czynności wykonywane w kompleksach leśnych oraz na terenach zadrzewionych na obszarach endemicznego występowania zachorowań na kleszczowe zapalenie mózgu.

Możliwość uznania ukąszenia przez kleszcza za wypadek przy pracy uzależniona jest od istnienia związku zdarzenia, którym jest ukąszenie, z wykonywanymi obowiązkami pracowniczymi.
Dlatego też zgłoszenie urazu w związku z ukąszeniem przez kleszcza zobowiązuje pracodawcę do powołania zespołu powypadkowego w celu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku.
W sytuacji gdy zostanie ustalone, że zdarzenie miało związek z pracą, wówczas będzie mogło być klasyfikowane w charakterze wypadku przy pracy.

Podsumowując

kleszcze mogą wywołać rozmaite stany zapalne, które mogą prowadzić do poważnych chorób ludzi i zwierząt. Należy zwiększać świadomość na temat kleszczy i mieć je na uwadze podczas każdej wycieczki. Nie ma potrzeby, żeby wpadać w panikę, ale każdy z nas powinien zdawać sobie sprawę z ich obecności i pamiętać, jak bezpiecznie je usuwać, aby nie ryzykować zdrowia.